محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
258
تحفه خانى ( فارسى )
بلّت و ترى دائم منخرين است و گرانى سر و بسيارى خواب و كدورت حواس و قطرات اشك از چشم و علاج تنقيه دماغ است بحب ايارج و يا حب قوقايا و يا بايارج لوغاذيا و يا غرغره بماء العسلى كه درو فوتنج و خردل قدرى مناسب جوشيده باشد مثل آنكه در يك كاسه ماء العسل سه مثقال خردل و دو مثقال فوتنج جوشيده كه ازين ادويه طعام درو ظاهر شود و عطوسات مثل كندش و سياهدانه و خردل كه مراد تخم قحى است و بعد از آن تبديل و تعديل مزاج دماغ بنطولات و روغنهاء گرم باشد مثل روغن زيبق و خيرى و روغن قسط و مرزنجوش و مثل ذالك و بوئيدن جندبيدستر و فوتنج و مشك و جوزبوا و خوردن زنجبيل پرورده مقدارى اعتدال و گاهى خوردن معجون مادة الحيوة كه او را معجون فلاسفه نيز مىنامند اصحاب اين مرض را كه مادهء رطوبت و بلغم باشد بسيار نافع است و سركه عنصل قاتق آش مناسب است و سكنجبين عنصلى را درين مرض قوى نافع شمردهاند اگرچه اكثر اطبا را گمان اينست كه سركه اضر اشياست درين مرض پس معلوم مىشود كه خاصيت نفع از جانب عنصل است و تركيب عنصل مضرت از سركه درو مىشود و جلاب درين مرض هر صباح از باديان يك درم و از بادرنجبويه دو درم و از اصل سوس تراشيده نيمكوفته سه درم و از گلقند عسلى ده درم اول ادويه را در دو پياله آب بايد جوشيد به آتش ملايم تا نيم كمتر بماند از كرپاس گذرانيده بعد از آن عسل مذكور را بايد آميخت و نيمگرم بايد آشاميد و غذا درين مقام نخودآب با مغز دانه معصفر و دارچينى و فلفل مقدارى كه طعم ادويه در غذا ظاهر شود بايد انداخت و بعد از ظهور نضج در قاروره و اسهال طبيعت بحبّ ايارج بايد كرد و حقنه حاره را نيز درين مرض منفعت تمام است و آن در مرض صرع بتفصيل مذكور شد و در اعادهء آن اضاعت وقت و طويل در كلام است و كنكرزد و